Verslag lezing prof dr Jan van Gijn 6 okt 2011

Verslag van Lezing prof dr. Jan v. Gijn dd. 6 okt. Maand Wonderbaarlijke genezing?

Van Gijn heeft een jarenlange ervaring als ziekenhuisdokter op de IC en onderzoek inzake beroertes. Neurologie dus. Hij gaat vanavond over zijn boek praten Lijf en Leed en normaal gesproken hanteert hij lichtbeelden. Vanavond zullen we die in het hoofd laten ontstaan.

De interactie met de patient is de afgelopen tientallen jaren verwaarloosd. Kijk en luistergeld is er niet meer. Steeds meer lopende band werk. Gezondheidszorg = praten en vooral luisteren. Dat is ¾ van de oplossing van het probleem. Scans zijn een zegening maar ook een vloek. Het geeft je namelijk het idee dat je goed onderzocht bent. Allerlei onbenullige afwijkingen van het ideaal plaatje worden plots onnodig belangrijk. Bij het ouder worden zijn er een groot aantal grijze haren in botten en organen. Als je dat niet incalculeert veroorzaak je als arts onnodige onrust. De volgorde is luisteren, praten, onderzoek en eventueel scans. Niet andersom. Ga niet naar een “rugstraat” (kliniek speciaal voor rugproblemen). Daar wordt elke afwijking een probleem. U zou mijn rug eens moeten zien. Er zijn grenzen aan onze logica. De scheiding alternatief en regulier wordt in stand gehouden door te zeggen dat regulier een wetenschappelijke basis heeft. Dat is een ernstig misverstand. Hoe je behandelt kun je ook als arts niet beredeneren. Dus wetenschappelijke basis bij regulier ontbreekt ook vaak. Sommige dingen zoals de uitvinding van de penicilline klopte. Maar het kan ook helemaal niet kloppen.

We denken vaak dat we weten, maar in de praktijk weten we niets. Het lijkt een processie van Echternach: soms 2 stappen achteruit. De geschiedenis van de reguliere geneeskunde kent zeer veel dwalingen, maar daarover praten we nooit meer. In de 19e eeuw dachten we: we zijn klaar: we weten het nu helemaal precies. Nu we het dna gecodeerd hebben snappen we er helemaal niets meer van. Het is enkel veel complexer geworden. Het verband tussen lichaam en geest is er, maar hoe werkt het. Het probleem is heel nijpend. Die eenheid is verwaarloosd en dat is funest voor de gezondheidszorg. Vanavond praat ik over drie dingen.

  • Hoe moeten we dat snappen: lichaam en geest = 1?
  • Hoe kwamen we tot die scheiding. Vroeger (enkele honderden jaren terug) was die er niet?
  • Samenhang. Wonderbaarlijke genezing niet door een operatie.

Als ik nu heel zenuwachtig was geweest, had het hart in mijn keel geklopt

Destijds toen ik mijn proefschrift verdedigde had ik dat wel. Kritische ogen. Wat moet dat jong broekje. Zenuwen spelen op. Hersenen zeggen er staat iets spannends te gebeuren.

 

Weet u nog van de WO I. Dat was een drama van ongekende afmetingen. Eindeloze kerkhoven. Al die gezinnen / families die getroffen waren. Stelt u zich dat eens voor. Het enige dat telde was levend thuiskomen. Terug achter de linies plots zien bloed, granaatscherf. Dan pas pijn als je tot rust komt. Nu omgekeerd. 1/3 van de patiënten heeft een pijn die niet berust of verklaarbaar is op basis van scans. Hoe moet je beiden begrijpen? Voorbeeld: de telefoon kraakt: Betekent toestel stuk of een centrale storing. Voorbeeld: mensen die veel materie hebben. Alarmsysteem ter beveiliging. Het mag echter niet reageren bij een mugje. Alarm te scherp afgesteld. Hersenen maken of pijn terecht is of niet. Functionele scantechnieken brengen de verschillende functies van de hersenen in beeld. Sommigen zien het als een soort gedachtenleesmachine. Maar dat is onzin. Er zijn 100 miljard zenuwcellen in je hoofd alleen al. 15 x meer dan er mensen zijn op aarde. Je kunt met een satelliet over de aarde vliegen maar je kunt niet allen mensen monitoren/ sensoren. Dat is een wirwar.  Je kunt alleen maar hoofdwegen aanwijzen en activiteit op dat ene moment aanwijzen. En dat is geen verklaring van de pijn. Het zegt niets over de mate van pijn. Er is zelfs nog een omweg via andere emotiegebieden. Die omweg zorgt ervoor dat die alarmafstemming onjuist is. Conclusie: we weten het gewoon niet. Net zo vaag dan als je uit moet leggen waarom het in Oosterhout op die dag onweert. En de patiënt zit hier het meeste mee. Ziekenhuizen zijn er slecht op ingericht.

Hoe komt het nou dat zo’n neuroloog als ik zich daarvoor interesseert. Ouder geworden. Grijze haren. Abstraheren. Praktijk is dat er steeds meer mensen komen met onbegrepen pijn. Waarom moet ik dit kruis dragen? Er zijn veel negatieve gevoelens bij artsen over deze patiëntengroep. Toch hebben ze deze pijn wel.

Hoe zijn we in de scheiding terecht gekomen?

Descartes (17e eeuw)krijgt vaak de schuld. Hij vertoefde vaak in Nederland omdatde republiek in die tijd een vrijdenkersland was waar de paus geen censuur invloed had. Descartes introduceerde de rede. Ik denk dus ik besta. Vanaf dat moment is alleen het denken nog belangrijk. Tegelijkertijd leefde GalileoGalilei . Descartes sprak niet meer over de geest. In de middeleeuwen bestond de unitaire leer (lichaam+ geest) nog wel. Hippocrates ging er van uit en later ook Galenus. Gezondheid is evenwicht tussen de 4 belangrjkste sappen: zwarte gal, witte gal, bloed en slijm. Je doet er iets bij of je tapt iets af. Het is allemaal vergeten. In de 15e eeuw kwam de scheikunde erbij. Eind 18e eeuw was er een revolutie in de geneeskunde zoals we die nu kennen in Italie. Anatomische les op lichamen van veroordeelden. Het openmaken van zieken na overlijden was een groot taboe tot dan. In Padua dat buiten de invloedsfeer van Rome stond was men heel liberaal. Zij was verbonden aan Venetie. Zeevarende naties zijn altijd liberaal. Ze moeten wel. Men sprak niet meer over vloeistoffen maar over organen. Ziekte had plaats in orgaan. Over de plaatsen en oorzaken van ziekten schreef men folio boeken. Dat schoot wortel in Parijs. De franse revolutie stond voor alles moet anders, dus dat paste precies. Er waren veel militaire dokters in die revolutionaire tijd. Nonnen werden uit de ziekenhuizen gejaagd. Scheidingsweg tussen genezen en opereren die er altijd geweest was verdween. Voorheen was geneeskunde elitair. Je kwam niet aan een patiënt zijn lijf. Je nam hooguit de pols. De chirurg die in een lichaam sneed werd beschouwd als een minderwaardige. Die kende geen latijn en was ook geen geneesheer.

In de loop van de 19e eeuw was Parijs het mekka van de geneeskunde. Pasteur, Koch, Röntgen. IN 1953 ontdekte men het DNA. De verwachting was dat als de codering gebroken was alles oplosbaar zou blijken. In 1970 kwamen de scans. Dokters raakten steeds overmoediger. Transplantaties kwamen. Maar rugpijn en hoofdpijn, daar kunnen ze nog steeds niet mee overweg.

-Echt u heeft niets. Hallo, ik heb pijn. Voel me nu afgewezen, niet serieus genomen. Dokter is gehersenspoeld in de orgaanbenadering.

-Ik denk dat het van problemen komt. Hallo, dan zou ik toch wel naar psychiater gaan. Ik kom juist bij u. Een grote groep doolt momenteel door de moderne geneeskunde.

-We verzinnen een etiket zodat iedereen tevreden is. Fybromyalgie, bekkeninstabiliteit, Patiënt tevreden. Heeft legitimatie. Etiket = schadelijk. Idee= een demonisch ziektebegrip. Vijgenblad om de schaamte van onze onkunde te bedekken.

Vastzetten van wervels tot overmaat van ramp. Failt back surgery. Mislukte rugoperatie. Betekent vaak nog een keer opereren. Lijdensweg. Grijze haren aan binnenkant nooit aan laten opereren.

 

Hoe dan wel?

Drie patiënten als voorbeeld. Jongedame 26 jr. Tintelingen in duim. Arm kriebelt. Steken in zij. Maakt zich druk, wat zal ik mankeren ? Neuroloog kan niets vinden. Kan het dan niet MS zijn? Denk het niet maar ok een scan is gauw gemaakt. Wachttijd 6 weken. Ze kwam uiteindelijk bij mij. Overgevoelig zenuwstelsel, angststoornis, paniek zaaien. Pilletje. Het ging beter. Om het half jaar terugkomen omdat ik zo genoot van het succes.

Andere vrouw 45. Meeste vrouwen doen iets aan uiterlijk. Deze vrouw niet. Treurnis. Pijn in schouder. Operatie. Operatie. Pijn in borst. Operatie, operatie. Pijn in rug en op nieuw operatie en operatie. Depressief. Dus doe geen operaties.

Kun je nog ergens van genieten? Depressief. Jonge dokters hebben geen depressie begrip. Kunnen zich eenvoudig niet verplaatsen. Het kan prima gaan en toch depressie. Zwarte bril. Ook dat kan pijn geven.

Vrouw 55 in rolstoel. Haar dochter kwam mee. Al 30 jaar rugpijn. Vanuit het bed bestierde ze het huishouden.Heel vaak geopereerd aan schouder en buik. Moest dat nou allemaal wel. Ik vond niets. Ze liep vreemd. Beleefde zichzelf als pijn en een niet goed werkend been. Programma met fysiotherapie (psychosomatische fysio). Op goede dagen niet meer doen dan op de lijst staat. Op slechte dagen niet minder doen dan op de lijst staat. Geen respons van patient. Student langsgestuurd. ½ beter of helemaal beter?

Ze was eerst boos geweest. Velen verwachten een lazarus opwekking. Het gaat niet altijd goed.

Meisje van 19. Durf mijn rug niet te belasten. Het zijn soms bijna wondergenezingen.

MRI scan is functioneel. Het zijn het zuurstof verbruik en het minder verbruik dat gemeten wordt. Dus heel beperkt.

 

Strikt vast houden aan medische logica. We begrijpen heel veel niet. En als we denken te begrijpen hebben we het vaak mis, dus doe de proef maar. Alternatief is beter dan opereren.

Evidence makes medicine. Een goed idee (alternatief), test het gewoon uit!

IN Liefde Pieter

 

We zijn dankbaar  voor de inzet van zoveel vrijwilligers van zowel Stichting de Verbinding als ook van Thomas Geloof en Cultuur. Dankbaar ook voor de inzet van de projectgroep van beide organisaties die al een half jaar eerder dit zo aantrekkelijk programmeerde op een  wijze dat het betaalbaar bleef voor de doorsnee bezoeker. Dankbaar voor de deelnemers en bezoekers.